Kush janë fiset beduine të Suwayda-s? Në zemër të përplasjes më të fundit në jug të Sirisë

Përplasjet e ashpra në provincën e Suwayda-s, në jug të Sirisë, kanë vënë sërish në pah tensionet midis komunitetit druz dhe forcave të regjimit sirian. Por në prapaskenë të këtij konflikti ekziston një aktor kyç shpesh i anashkaluar nga vëmendja ndërkombëtare, fiset beduine.
Si nisi konflikti i fundit?
Përplasjet e fundit shpërthyen pas rrëmbimit të një tregtari druz nga disa anëtarë të një fisi beduin më 13 korrik. Ky incident ndezi fitilin e një situate të tensionuar prej kohësh në këtë rajon që tradicionalisht i ka shpëtuar kontrollit të plotë të Damaskut. Pasi shpërtheu dhuna, autoritetet siriane dërguan trupa për të “rivendosur rendin”, mes të cilëve kishte edhe pjesëtarë të fiseve beduine të ardhur nga rajoni i Deir ez-Zor, në lindje të Sirisë.
Një mozaik kompleks i fiseve në jug të Sirisë
Pavarësisht mungesës së statistikave të sakta për shkak të luftës civile dhe zhvendosjeve masive që kanë ndodhur prej vitit 2011, vlerësohet se në jug të Sirisë veprojnë 6 deri në 7 fise beduine. Ndër më të njohurat janë:
–Aneza
–Al-Shanablah
–Baggara
Këto fise përbëjnë rreth 10% të popullsisë së rajonit të Suwayda-s dhe kryesisht jetojnë në lagjen al-Maqous të qytetit të Suwayda-s dhe në disa fshatra përreth. Ata janë me besim sunit, ndërsa shumica e popullsisë lokale është druze. Megjithatë, konfliktet nuk janë thjesht fetare; ato lidhen kryesisht me çështje të tokës dhe të drejtës për të jetuar në territorin e rajonit.
Rrënjët historike të rivalitetit
Në shekujt XVI dhe XVII, pas konflikteve të brendshme midis klaneve druze në Liban, një pjesë e humbësve gjetën strehë në rajonin e sotëm të Suwayda-s. Druzët e sapoardhur u vendosën si fermerë të qëndrueshëm, duke ndryshuar ekuilibrin lokal. Ndërkohë, fiset beduine vazhduan jetën si barinj nomadë, duke shfrytëzuar hapësirat e shkretëtirës për t’u zhvendosur mes jugut të Sirisë dhe lindjes ekstreme të vendit.
Kriza ekonomike dhe acarimi i raporteve
Në vitin 2000, pas ardhjes në pushtet të Bashar al-Asadit, qeveria ndërmori reforma ekonomike që prekën rëndë fermerët druz. Shkurtimi i subvencioneve bujqësore dhe kufizimi i aksesit në ujë e tokë shkaktuan protesta të gjera në Suwayda. Fiset beduine, edhe pse të prekura nga këto masa, nuk u përfshinë në protestat druze, gjë që thelloi dyshimet dhe përçarjet.
Druzët nisën t’i shohin beduinët si bashkëpunëtorë të regjimit, veçanërisht kur disa figura të tyre u lidhën me shërbimet sekrete siriane.
Situata pas rënies së Assad-it
Pas largimit të Bashar al-Asadit në dhjetor 2024, balancat në rajon ndryshuan sërish. Fiset beduine dhe grupet e reja të pushtetit në Damask ndihen më të fuqishëm, ndërsa druzët e shohin këtë si një përpjekje për t’i margjinalizuar edhe më shumë. Në janar 2025, qeveria e re emëroi Amjad Bahr, një druz, në krye të Ministrisë së Bujqësisë, një veprim që ndezi edhe më shumë tensionet për çështjen e tokës, problemi më i ndjeshëm në rajon.
Pse është i rëndësishëm ky konflikt?
Provinca e Suwayda-s është konsideruar prej vitesh si një “ishull i paprekur” druz në jug të Sirisë, ku grupet lokale kanë ruajtur autonominë dhe kanë refuzuar shpesh të dorëzojnë armët. Ndërkohë, fiset beduine të zonës ndihen të përjashtuara dhe të neglizhuara nga të gjitha palët. Mungesa e shërbimeve publike dhe varfëria e kanë përkeqësuar situatën për të gjithë.