Kush vendos brenda Hamasit? Përplasjet që po pengojnë marrëveshjen për armëpushim

Brenda Hamasit po zhvillohet një betejë e ashpër për drejtimin dhe për vendimet strategjike lidhur me një marrëveshje të mundshme për armëpushim dhe për të ardhmen e luftës në Gaza. Në qendër të kësaj përplasjeje janë dy kampe të dallueshme, udhëheqësit ushtarakë në terren, në Rripin e Gazës, dhe drejtuesit politikë që jetojnë në mërgim, të shpërndarë në Doha, Stamboll dhe Bejrut.
Pala në Gaza akuzon drejtuesit në mërgim për bisedime me Izraelin pa një strategji të qartë për mbrojtjen e komandantëve lokalë, që në rast të një marrëveshjeje, rrezikojnë jetën e tyre. Ndërkohë, udhëheqësit jashtë Gazës i fajësojnë strukturat ushtarake për bllokimin e negociatave.
“Sa herë që Hamas pranon një propozim por kërkon ta ndryshojë, kjo tregon se ekziston një përplasje mes grupit të Gazës dhe atij të Dohas”, shpjegon një burim nga brenda Rripit të Gazës. Kjo ndodhi edhe para dy javësh, kur Hamas dha një “po” të kushtëzuar ndaj planit të ndërmjetësuar nga Katari dhe Shtetet e Bashkuara. Negociatat janë aktualisht të bllokuara mbi çështjen e pozicionimit të trupave izraelite gjatë armëpushimit, një pikë që tregon ndikimin e fortë të krahut ushtarak mbi lidershipin politik.
Brenda zyrës politike të Hamasit, një figurë që deri tani kishte qëndruar në prapaskenë duket se po fiton ndikim: Muhamed Darwish, i njohur si Abu Omar, kreu i Këshillit të Shuras, i vetmi lider i Hamasit i lindur në Liban. Darwish ishte udhëheqësi i delegacionit të Hamasit gjatë takimeve me udhëheqësit iranianë, përfshirë Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei dhe presidentin Pezeshkian.
Sipas studiuesit izraelit Guy Aviad, autor i librit Fjalori i Hamasit, Darwish drejton një grup prej pesë figurash të rëndësishme të lëvizjes: Khalil Hayya (udhëheqës i negociatave në Doha), Khaled Meshaal, Zael Jabbarin (përgjegjës për Bregun Perëndimor), dhe Nizar Awadallah. Ky grup është ende funksional, ashtu si edhe rrjeti financiar i Hamasit, pas më shumë se 20 muaj lufte.
Megjithatë, as Darwish dhe as këshilli i tij nuk mund të marrin vendime përfundimtare pa mbështetjen e strukturave në terren. Dhe atje, në Gaza, kontrolli ushtarak është tashmë në duart e një figure të njohur për qëndrimet e ashpra: Izz al-Din al-Haddad, i quajtur “fantazma”.
55-vjeçari i mbijetuar nga shtatë atentate, me dy djem të vrarë nga ushtria izraelite, udhëheq Brigadat al-Qassam pas vrasjes së Mohammed Deif dhe vëllezërve Sinwar. Ai përfaqëson fraksionin më të afërt me Gardën Revolucionare iraniane dhe është një figurë kyçe në vijën e ashpër të Hamasit.
Pas ofensivës izraelite “Plumbi i shkrirë” në vitin 2009, Hamas ndau brigadën e qytetit të Gazës në dy njësi. Al-Haddad mori drejtimin e jugut, ndërsa në veri komandën e mori Raed Saad, që mendohet të jetë zëvendësi aktual i tij, edhe pse nuk ka konfirmim zyrtar për vdekjen e tij në një sulm ajror.
Sipas ish-shefit të shtabit të ushtrisë izraelite, Gadi Eisenkot, Hamas ka ende mes 20 dhe 25 mijë luftëtarë aktivë. Humbjet në radhët e saj, të cilat llogariten rreth 15 mijë, janë zëvendësuar kryesisht nga të rinj të paeksperiencë nga Gaza. Njësitë veprojnë në grupe të vogla, duke organizuar pritë ndaj trupave izraelite, ndërkohë që në territor mbeten aktive edhe qeliza të fshehta që presin urdhra.
Një njësi tjetër, e quajtur “Shigjeta” (Arrow Unit), është reaktivizuar pas prishjes së armëpushimit në mars dhe ka për mision identifikimin dhe ekzekutimin e bashkëpunëtorëve me Izraelin.
“Hamas është dobësuar ushtarakisht, por nuk është asgjësuar”, thotë Michael Milshtein nga Qendra Moshe Dayan për Studime Palestineze. “Të thuash se ‘nuk ka më Hamas’ është një gabim serioz. Mbetet shumë nga struktura e tij. Lufta e Netanyahut nuk do ta eliminojë Hamasin, ajo tashmë ka humbur çdo kuptim dhe po prodhon vetëm një katastrofë humanitare”.