Ndërsa Europa dhe bota stimulon dhe subvencionon makinat elektrike, Shqipëria bën të kundërtën.
Deri më sot, makinat elektrike në Shqipëri promovoheshin si të përjashtuara nga detyrimet, por me formulën e re ato do të përballen me një taksë fikse vjetore prej 15,000 lekësh (dhe 1,000 lekë për motomjetet elektrike).
Askush nga Qeveria nuk ka dhënë ndonjë shpjegim për këtë masë, që shkon kundër me trendin botëror.
Makinat elektrike subvencionohen, stimulohen dhe mbështeten financiarisht në shumë vende të Europës dhe të botës. Kjo bëhet sepse qeveritë synojnë të ulin ndotjen, të pakësojnë varësinë nga nafta dhe të përshpejtojnë kalimin drejt transportit me emetime të ulëta.
Si subvencionohen makinat elektrike në botë:
1. Subvencion i drejtpërdrejtë për blerjen
Shteti i jep blerësit një shumë parash ose ia zbret nga çmimi i makinës. Për shembull, një makinë që kushton 30,000 € mund të përfitojë një subvencion prej 5,000 €, duke i kushtuar blerësit 25,000 €.
2. Përjashtime ose ulje taksash
Makina mund të përjashtohet nga TVSH-ja, taksa e regjistrimit ose taksa vjetore e automjetit, ose të përfitojë ulje të tyre. Kjo mund të përbëjë një kursim të konsiderueshëm edhe pa marrë para drejtpërdrejt.
3. Lehtësi për bizneset
Kompanitë mund të përfitojnë lehtësi fiskale kur blejnë makina elektrike për punonjësit, taksa më të ulëta për makinat e kompanisë ose amortizim të përshpejtuar.
4. Subvencion për karikimin
Shteti mbulon një pjesë të kostos së instalimit të karikuesit në banesë, në parkingje publike ose në biznes.
5. Lehtësi gjatë përdorimit
Mund të ketë parkim falas ose me çmim të reduktuar, tarifa më të ulëta rrugore dhe lehtësi për qarkullimin në zona me kufizime mjedisore.
Këto instrumente përdoren në kombinime të ndryshme nga vendet europiane.
Si funksionon në Europë
Gjermania: Subvencion deri në 6,000 € për blerësit që plotësojnë kushtet, si dhe përjashtime nga taksa e automjetit.
Italia: Subvencione që mund të arrijnë deri në 11,000 €, në varësi të të ardhurave dhe dorëzimit për skrap të makinës së vjetër.
Franca: Mbështetje e lidhur me të ardhurat dhe programe për marrjen me qira të makinave elektrike me kushte të favorshme.
Norvegjia: Përfitime të mëdha nga taksat e blerjes dhe TVSH-ja, megjithëse lehtësitë janë kufizuar gradualisht.
Spanja: Programe subvencionimi për blerjen dhe lehtësi fiskale, përfshirë masa për karikimin.
Mbretëria e Bashkuar: Në vitin 2025 u rikthye një skemë granti për modele elektrike që plotësojnë kushtet, me buxhet prej 650 milionë £.
Shumat e mësipërme janë kufij maksimalë të programeve të caktuara, jo shuma që merr automatikisht çdo blerës. Përfitimi varet nga çmimi dhe modeli i makinës, të ardhurat e familjes, kushtet e programit dhe fondet në dispozicion.
Ka përdorur përjashtime nga taksat, subvencione për zëvendësimin e makinave të vjetra dhe mbështetje për prodhimin vendas. Në vitin 2025, programi i zëvendësimit të automjeteve parashikonte deri në 20,000 juanë për blerësit që zëvendësonin makinën e vjetër me një automjet të ri elektrik. Në vitin 2026, përjashtimi i plotë nga taksa e blerjes është zëvendësuar me një lehtësi prej 50%.
Kanë pasur kredi tatimore federale për blerjen e makinave elektrike, por kreditë për automjetet e reja dhe të përdorura përfunduan pas shtatorit 2025. Kjo tregon se subvencionet nuk janë të përhershme dhe mund të ndryshojnë me politikat e qeverisë.
Ka mbështetur blerjen e makinave elektrike përmes programeve të subvencionimit dhe politikave për zgjerimin e përdorimit të automjeteve pa emetime.
