Modeli kinez apo britanik? BE në zgjedhje të vështira për marrëdhëniet me SHBA-të

Bashkimi Europian po përballet me një dilemë të madhe në poitikën e tij tregtare ndaj Shteteve të Bashkuara, pas njoftimit të fundit për masa tarifore amerikane prej mbi 7 miliiardë eurosh. Në takimin emergjent të Coreper, komitetit të 27 ambasadorëve të BE-së, u diskutua mes dy strategjive kryesore për të përballuar situatën: zgjedhja mes “modelit kinez” dhe “modelit britanik”.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, ka marrë mbështetjen e qeverive të vendeve anëtare për të shtyrë pezullimin e masave tarifore deri në fillim të gushtit, duke shpresuar për një zgjidhje të negociuar. Ajo theksoi se SHBA i ka dërguar BE-së një letër me masat që do të hynin në fuqi në mungesë të marrëveshjes, dhe BE është gati të përgatitet për kundërmasa në rast se bisedimet dështojnë.
Në diskutimet e Coreper u shfaqën dy rrugë të kundërta: “modeli kinez”, që nënkupton përballje direkte dhe përgjigje me masa të ngjashme, dhe “modeli britanik”, që përfaqëson një qëndrim më të moderuar, duke pritur që Shtetet e Bashkuara të ndryshojnë kursin dhe duke pranuar humbje të përkohshme ekonomike.
Sipas vëzhgimeve, SHBA nuk ka arritur të fitojë mbështetje për kërkesat e saj në asnjë nga partnerët kryesorë globalë, nga Kina në Japoni, India e Brazili, duke bërë që një përballje më e ashpër të jetë gjithnjë më e mundshme. Franca dhe Spanja kanë përkrahur “modelin kinez”, duke argumentuar se presidenti amerikan e kupton vetëm gjuhën e forcës dhe zakonisht tërhiqet përballë presionit.
Megjithatë, kjo rrugë ka rreziqet e saj, pasi izolimi tregtar i SHBA në gusht mund të trondisë tregjet dhe të dëmtojë seriozisht ekonominë amerikane, duke vënë në presion edhe qëndrueshmërinë e borxhit publik.
Për këtë arsye, Ursula von der Leyen po përpiqet të thellojë marrëdhëniet me tregjet e mëdha aziatike si Kina dhe India, si dhe me vende si Vietnami dhe Indonezia, me të cilat BE ka arritur kohët e fundit marrëveshje tregtare. Një vizitë në Pekin më 24 korrik ka rëndësi të veçantë për të siguruar një marrëveshje pragmatike me Kinën, që do të ndihmojë në kompensimin e humbjeve nga mosmarrëveshjet me SHBA.
Nga ana tjetër, “modeli britanik” mbështet një pritje më të duruar, duke pranuar humbje të përkohshme dhe shpresuar në një rikthim të SHBA në dialog. Por kjo do të thotë se problemi vetëm shtyhet, jo zgjidhet.
Në këtë klimë të tensionuar, përpjekjet e Gjermanisë për një marrëveshje të përqendruar vetëm në sektorin e automobilave, siç tentuan BMË dhe Mercedes, kanë dështuar, dhe kancelari Merz ka shprehur shqetësim për industrinë eksportuese të vendit të tij.
Brukseli do të vazhdojë negociatat deri më 1 gusht, duke pezulluar përkohësisht tarifat e parashikuara për sot, që kapin vlerën prej 21 miliardë eurosh. Por Komisioneri për Tregtinë, Maros Sefcovic, ka paralajmëruar se një paketë tjetër kundërmasash prej 70 miliardë eurosh është gati dhe do të zbatohet nëse nuk arrihet marrëveshje.
Masa e fundit shihet si një pjesë e taktikës së njohur të Trump, e cilësuar si “e parregullt dhe e paparashikueshme”, për të rritur presionin ndaj partnerëve tregtarë. BE nuk dëshiron të nisë një “hakmarrje të menjëhershme”, por po shqyrton të gjitha opsionet, përfshirë një taksë dixhitale (ëeb tax) që mund të aktivizohet vitin tjetër nëse lufta tregtare vazhdon.
Brukseli kërkon të arrijë “marrëveshjen më të mirë të mundshme” brenda 16 ditëve të ardhshme, por në këtë afat do të duhet të zgjedhë mes “modelit kinez” dhe “modelit britanik”. Për momentin, Ursula von der Leyen ka zgjedhur të marrë kohë.