Vala vdekjeprurëse e të nxehtit në Evropë shkakton zjarre dhe mbyll centralin bërthamor

Një valë e vazhdueshme e të nxehtit ka thyer rekorde dhe ka ndezur alarm në të gjithë Evropën, pasi temperaturat arrijnë mbi 40 gradë Celsius në disa pjesë të kontinentit.
Valët e të nxehtit nuk janë vetëm një çështje shqetësimi që mund të trajtohet me ujë të akullt, një ventilator dhe ajër të kondicionuar. Ato janë një nga fenomenet meteorologjike më vdekjeprurëse dhe shqetësuese.
Në Evropë, nxehtësia ekstreme shkakton rreth 175,000 vdekje të parakohshme çdo vit, sipas të dhënave nga Organizata Botërore e Shëndetësisë, me një trend vazhdimisht në rritje. Vera e vitit 2023 pa një numër rekord vdekjesh të lidhura me nxehtësinë, me mbi 61,000 viktima vetëm në kontinentin evropian.
Itali
Sipas ekspertëve, nxehtësia më ekstreme pritet në Itali dhe Evropën Jugore të premten. Ministria e Shëndetësisë e Italisë ka thënë se 17 nga 27 qytetet kryesore të vendit po përjetonin një valë të nxehti. Më herët gjatë javës, të paktën dy persona vdiqën.
Bolzano, në Italinë veriore, po përballet me valë të nxehti gjithnjë e më të shpeshta me temperatura që arrijnë rreth 37 gradë Celsius.
Vendndodhja e qytetit në një luginë, e kombinuar me asfaltin e gjerë dhe hapësirën e gjelbër të kufizuar, e ka intensifikuar nxehtësinë. Kushtet janë edhe më të rënda në zonën industriale, ku erërat e nxehta jugore sjellin nxehtësi shtesë në zonë.
Autoritetet thonë se zgjerimi i gjelbërimit urban është çelësi për uljen e temperaturave. Zonat me hije mund të jenë deri në pesë gradë më të ftohta. Bolzano aktualisht ka rreth 13,000 pemë dhe bimë 250 të tjera çdo vit sipas një plani komunal të gjelbërimit. Megjithatë, ekspertët e klimës thonë se nevojiten mijëra të tjera për të pasur një efekt domethënës ftohës.
Infrastruktura urbane, siç janë kabllot nëntokësore me fibra qelqi dhe sistemet e ngrohjes qendrore, kufizojnë vendet ku mund të mbillen pemët. Në pjesët më të dendura të qytetit, zyrtarët thonë se mbrojtja artificiale nga drita, siç janë çadrat, mund të ndihmojë në zbutjen e ekspozimit ndaj nxehtësisë.
Turqi
Moti ekstrem shkaktoi zjarre në Turqi të cilat i morën jetën një burri 81-vjeçar. Qindra zjarrfikës, të mbështetur nga avionë dhe helikopterë, u vendosën të enjten për të shuar një zjarr të madh që shpërtheu në qytetin bregdetar turk të Çesmesë.
Një burrë 81-vjeçar vdiq nga thithja e tymit, sipas guvernatorit të provincës, ndërsa një total prej 37 persona u evakuuan nga ekipet e ndihmës së shpejtë.
Turqia është përballur javën e kaluar me qindra zjarre në të gjithë vendin, të cilat u nxitën nga erërat e forta, nxehtësia përvëluese dhe lagështia e ulët. Zjarret, shumica e të cilave tani janë shuar, çuan në evakuimin e dhjetëra mijëra njerëzve.
Austri
I nxehti ekstreme vazhdoi në Austri të enjten, me temperatura maksimale që arritën deri në 38 gradë Celsius. Në Salzburg, turistët kërkuan lehtësim nga vapa në qendër të qytetit, ku sistemet e spërkatjes ofruan ftohje të shkurtër në disa zona.
Vala e të nxehtit ka nxjerrë në pah mangësitë në planifikimin urban, veçanërisht në zonat e dendura të ndërtuara me pak gjelbërim. Sipërfaqet e mëdha të betonit dhe mungesa e hijes i kanë bërë disa pjesë të qytetit veçanërisht të vështira për t’u përballuar.
Numri i ditëve të nxehta në Salzburg, të përcaktuara si ato që tejkalojnë 30°C, është dyfishuar në dekadat e fundit, duke u rritur nga rreth 10 në gati 20 ditë në vit.
Nxehtësia dhe thatësira kanë rritur gjithashtu rrezikun e zjarreve në pyje. Në Austri janë raportuar disa zjarre.
Autoritetet po marrin masa parandaluese si monitorimi i niveleve të lagështisë dhe kontrolli i makinerive bujqësore duke i pastruar ato nga mbeturinat e thata për të zvogëluar rrezikun e ndezjes.
Zvicër
Në kantonin zviceran të Aargaut, termocentrali bërthamor Beznau u shkëput pjesërisht nga rrjeti elektrik për shkak të valëve të vazhdueshme të të nxehtit. Një reaktor u mbyll plotësisht, ndërsa i dyti funksionoi me 50% të kapacitetit.
Operatori i uzinës, Axpo, tha se arsyeja e mbylljes ishte temperatura e lartë e ujit të lumit Aare.
Duke mbyllur termocentralin, ata shpresojnë të mbrojnë florën dhe faunën në lumë nga ndotja e tepërt. Shkarkimi i ujit të tij të nxehtë në lumin aty pranë, tashmë të mbinxehur, do të kishte rrezikuar jetën e egër.
Sipas një raporti të vitit 2024 nga Shërbimi i Ndryshimeve Klimatike Koperniku i BE-së, Evropa është kontinenti me temperaturat me rritjen më të shpejtë në Tokë, duke u ngrohur dy herë më shpejt se mesatarja globale që nga vitet 1980.