Fustanella 500-fletëshe e Jugut, veshja e grave të Lunxhërisë, jelekët apo kalcat e qëndisura në ar, motivet gati të humbura të dekorit të veshjeve popullore po risillen në jetë në Gjirokastër nga stilistja Lizeta Hatika.
Puna për të rikrijuar disa prej veshjeve ka kërkuar hulumtim në terren, këshillim me studiues dhe përshtatje të materialeve.
“Këto janë kostume të vjetra të vllehëve të Gjirokastrës, të cilat efekti kohë i ka shpërbërë. Ne na është besuar ripunimi dhe rindërtimi i të gjitha elementëve që ky kostum ka pasur. Pjesa më e madhe e porosive vijnë nga emigrantë jashtë Shqipërisë të cilët bëjnë porosi për evente të ndryshme familjare. Vitin e kaluar dhe sivjet janë bërë shumë porosi për fejesat dhe dasmat që ata bëjnë në vendet ku jetojnë”, tha Lizeta Hatika.
Aktualisht kërkesat që vijnë prej shqiptarëve të diasporës dhe tregut turistik e kanë nxitur Lizetën të kërkojë te tradita dhe të risjellë veshjet e kompletuara të disa krahinave.
“Duhen përpjekje akoma më të mëdha dhe duhet të mblidhen komisione apo grupe etnografësh të cilët janë të njohur në këtë fushë për të vënë në vend çdo gjë që ne kemi si pjesë e trashëgimisë kulturore. Rëndom po shohim që po deformohen shumë kostume. Ka përpjekje për të krijuar materiale autentike siç kanë qenë dikur. Janë disa artizanë që e kanë marrë shumë seriozisht dhe kanë filluar të punojnë ato materiale ashtu siç kanë qenë fijet dhe materialet e linit dhe shajakut”, shprehet ajo.
Gjirokastra ka qenë qendra e dytë më e rëndësishme e qëndistarisë dhe kostumeve pas Stambollit që prej mesjetës së vonë. Në qytet kanë porositur veshjet e tyre personazhe të njohur publikë, diplomatë, luftëtarë, intelektualë e udhëtarë. Lizeta dhe shumë artizanë të tjerë me mundim janë duke i kthyer pazarit të Gjirokastrës karakterin e tij tradicional si zemra e artizanatit dhe zejeve./CNA
