Shkencëtarët kanë zbuluar një koleksion të gjerë strukturash nënujore në një zonë të largët të Arktikut , i cili ofron një pasqyrë të re mahnitëse mbi funksionimin misterioz të këtij rajoni të akullt.
Një ekip ndërkombëtar studiuesish gjeti gamën e gjerë të formacioneve, të cilat janë më të mëdha se fushat e futbollit, përgjatë bregut të Detit Beaufort të Kanadasë, dhe u habitën kur mësuan se ato janë fenomene “moderne”.
Ekspertët kishin vërejtur më parë një numër të këtyre kratereve të hapura, të cilat janë të mbuluara me akull dhe sedimente, dhe ia atribuan ato shkrirjes së akullit të lashtë nën valë.
Megjithatë, midis viteve 2010 dhe 2022, ata identifikuan gjithsej 65 kratere të sapoformuara, më i madhi prej të cilëve është sa madhësia e një blloku qyteti me ndërtesa gjashtëkatëshe, siç vëren IFLScience .
Ekipi, i udhëhequr nga Instituti i Kërkimeve të Akuariumit të Gjirit të Monterey-t (MBARI), supozoi se ngrica e përhershme u përhap në zonë drejt fundit të epokës së fundit të akullnajave , rreth 11,000 vjet më parë, kur nivelet e detit u rritën, duke mbuluar ngricën e lashtë në shelfin Arktik.
Megjithatë, hulumtimet më të fundit sugjerojnë se ka më shumë në histori sesa menduan fillimisht.
Për ekspeditën e tyre më të fundit, shkencëtarët përdorën robotë nënujorë për të mbledhur mostra nga brenda kratereve të sapoformuara të shtratit të detit.
Analiza e akullit zbuloi se ai u krijua në kushtet e sotme – jo në të kaluarën e largët siç dyshohej fillimisht.
Ata zbuluan se akulli prodhohet kur shtresa më të thella të ngricës së lashtë shkrihen nën det, duke krijuar ujëra nëntokësore të kripura (pak të kripura) që ngrihen lart përpara se të fundosen përsëri dhe të ringrihen gjatë rrugës së tyre për t’u kthyer në shtratin e detit.
Pastaj mbetet i ngrirë, në një temperaturë prej -1.4C (29.5F), derisa procesi të fillojë përsëri, raporton IFLScience .
Thënë thjesht, formacionet “moderne” të akullit janë rezultat i një cikli të pafund shkrirjeje dhe ringrirjeje.
“Këto gjetje përmbysin supozimet tona rreth ngricës së përhershme nënujore”, tha në një deklaratë autori kryesor i studimit, Charlie Paull, i MBARI-t .
“Më parë besonim se i gjithë akulli i përhershëm nënujor ishte mbetje nga epoka e fundit e akullnajave, por kemi mësuar se akulli i përhershëm nënujor po formohet dhe dekompozohet në mënyrë aktive edhe në shtratin modern të detit.”
Ai shtoi: “Puna jonë tregon se akulli i ngrirë permafrost po formohet dhe po dekompozohet në mënyrë aktive pranë shtratit të detit mbi zona të gjera, duke krijuar një peizazh dinamik nënujor me gropa masive dhe grumbuj të mëdhenj akulli të mbuluar me sedimente.”
Më e rëndësishmja, gjetjet e ekipit sugjerojnë që thellësitë e Oqeanit Arktik janë një botë në ndryshim të vazhdueshëm, në krahasim me një mjedis të ngrirë në kohë për mijëvjeçarë, siç mendohej dikur.
Prandaj, Paull dhe kolegët e tij besojnë se gjetjet e tyre duhet të nxisin një rivlerësim të rëndësishëm të mënyrës se si njerëzit bashkëveprojnë me rajonin në tërësi.
“Këto ndryshime dramatike dhe të vazhdueshme të shtratit të detit kanë implikime të mëdha për politikëbërësit që po marrin vendime në lidhje me infrastrukturën nënujore në Arktik”, theksoi ai.
