Prej disa ditësh në media po qarkullojnë pamje të zonës historike të njohur si Qafa e Pazarit në Gjirokastër, ku duket heqja e pllakave të kalldrëmit. Duke qenë zonë kulturore e mbrojtur dhe duke pasur në mend se çfarë po ndodh në Durrës, ku ndërtimet me sheshin Veliera po shkatërrojnë trashëgiminë kulturore, fotot e Qafës së Pazarit me kalldrëmet e hequra shkaktuan panik tek qytetarët e Gjirokastrës dhe mbrojtësit e trashëgimisë kulturore.
Por çfarë po ndodh në Gjirokastër?
Prej më shumë se një viti, zona historike e Pazarit të Vjetër, Qafës së Pazarit dhe Sheshit Çerçiz Topulli po rikonstruktohet me qëllim rijetëzimin e zonës historike dhe zhvillimin e bizneseve në të.
Projekti është një punë e përbashkët mes Fondacionit Shqiptaro-Amerikan të Zhvillimit (AADF) dhe Fondit Shqiptar të Zhvillimit (FSHZH).
AADF ka planifikuar të shpenzojnë rreth 5,5 milionë euro në projektin e Qafës së Pazarit. Projekti i financuar nga AADF ndahet në dy faza. Faza e parë e projektit, restaurimi i fasadave të ndërtesave të vjetra në Zonën e Pazarit ka kushtuar rreth 2 milionë dollar, dhe faza e dytë, mbështetja bizneseve të zonës dhe promovimi i zonës në vitet e ardhshme do të kushtojë rreth 3,5 milionë dollarë.
Ndërsa Fondi Shqiptar i Zhvillimit ka marrë përsipër të restaurojë rrugët me kalldrëm, gjashtë sheshet, shkallët e qytetit, të ndërtojë rrjetin e kanalizimeve për ujërat e shiut dhe ujërat e zeza, instalimin e tubave për të furnizuar me ujë ndërtesat, si dhe të instalojë një sistem të mbrojtjes ndaj zjarrit. Kjo pjesë e projektit financohet nga Banka Botërore.
I gjithë projekti është hartuar me këshillimin e ICOMOS, Këshillit Ndërkombëtar për Monumentet dhe Sitet, shoqata që punon për ruajtjen dhe mbrojtjen e vendeve të trashëgimisë kulturore anembanë botës dhe ofron këshilla për UNESCO-n në vendet ku ka site të Trashëgimisë Botërore.
Më specifikisht, në zonën e Qafës e Pazarit, ku dhe po punohet aktualisht, sipas projektit, kalldrëmi është shtruar gjatë viteve 70-të dhe që prej atyre viteve nuk ka pasur anjë ndërhyrje për restaurimin e pjesëve të dëmtuara.
Sipas planit të menaxhimit të bërë publik nga FSHZH, pas kryerjes së punimeve nëntokësore, i njëjti kalldrëm do të rivendoset sipër. Parashikohet të ketë ndërhyrje të vogla në zonat ku kalldrëmi është dëmtuar në atë pikë sa është i papërdorshëm. Po ashtu në plan është dhe zëvendësimi me kalldrëm i disa pllakave prej betoni në zonën e njohur si “Shkallët e Enverit”, por nuk dihet ende nëse do të arrihet kjo ndërhyrje.
Sipas specialistëve, procedura e heqjes së kalldrëmit, kryerjes së punimeve të nevojshme poshtë dhe rivendosja e tij është një procedurë standarde, por që sigurisht duhet të kryhet me kujdes dhe mbikëqyrje nga specialistët, veçanërisht në zona të mbrojtura si Gjirokastra.
Sot, për të sqaruar mbarëvajtjen e projektit, në Gjirokastër u zhvillua një takim mes këshilltarëve bashkiakë të qytetit dhe hartuesve të projektit. Kompania që kryen punimet garantoi se kalldrëmi do të rikthehet sërish në gjendjen e mëparshme.
