Analizë/ Bota sytë te Gaza e Ukraina… si shpërtheu befas një tjetër luftë?

Përshtatur në shqip, artikull i La Stampa
Ndërsa bota ishte e fokusuar te luftërat në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme, një krizë tjetër po rritej nën hijen e një konflikti territorial të vjetër. Mes Tajlandës dhe Kamboxhias po rrezikohet një përplasje tjetër pas përshkallëzimit të dhunës përgjatë kufirit.
Sipas ushtrisë së Bankokut, përleshjet dhe bombardimet kanë shkaktuar vdekjen e të paktën 11 civilëve tajlandezë në tre provinca të ndryshme. Midis viktimave është edhe një fëmijë 8-vjeçar, ndërsa 14 persona të tjerë janë plagosur. Përshkallëzimi nisi të enjten në orët e para, kur shpërthyen përleshje të armatosura mes trupave tajlandeze dhe kamboxhiane në një zonë të kontestuar pranë tempullit hindu Khmer Ta Muen Thom.
Të dyja palët akuzojnë njëra-tjetrën për fillimin e zjarrit. Ushtria tajlandeze pretendon se ushtarët kamboxhianë hapën zjarr pranë tempullit, përdorën një dron survejimi dhe më pas dërguan trupa të armatosura rëndë, duke përfshirë dhe raketa. Kamboxhia e mohon këtë dhe thotë se ishte Tajlanda që sulmoi e para. Bankoku ka dënuar Phnom Penh-in duke e quajtur “jo njerëzor, brutal dhe të etur për luftë”, duke e akuzuar për sulme ndaj banesave dhe infrastrukturës civile gjatë përleshjeve në kufirin e kontestuar.
Nga ana e saj, Kamboxhia flet për “sulme të pa provokuar, të parapara dhe të qëllimshme” ndaj pozicioneve kamboxhiane përgjatë zonave kufitare, me kryeministrin Hun Manet që ka kërkuar nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së thirrjen e një “mbledhjeje urgjente për të ndalur agresionin tajlandez”.
Ushtria e Bankokut ka deklaruar se ka kryer sulme ajrore ndaj objektivave ushtarakë me avionë luftarakë F16 dhe ka paralajmëruar se avionë të tjerë janë gati për t’u angazhuar. Po ashtu ka njoftuar mbylljen e të gjitha pikave kufitare dhe se përleshjet vazhdojnë në të paktën gjashtë vende të ndryshme. Sipas Ministrisë së Jashtme të Tajlandës, forcat kamboxhiane kanë goditur zona civile, përfshirë një spital, dhe ka paralajmëruar se Tajlanda “është gati të ashpërsojë masat e vetëmbrojtjes në rast se Kamboxhia vazhdon sulmet e armatosura dhe shkeljet e sovranitetit tajlandez”.
Tensionet kishin nisur që nga fronti diplomatik, kur Kamboxhia njoftoi uljen e nivelit të marrëdhënieve diplomatike me Tajlandën, duke dëbuar ambasadorin tajlandez dhe duke tërhequr personelin diplomatik nga Bankoku. Kjo erdhi pas mbylljes së pikave kufitare nga Tajlanda në veri-lindje, dëbimit të ambasadorit kamboxhian dhe tërheqjes së të vetit si shenjë proteste ndaj shpërthimit të një mine anti-personel që plagosi pesë ushtarë tajlandezë.
Konfliktet mes dy vendeve janë përkeqësuar që nga maji, kur një ushtar kamboxhian u vra në një përleshje në një zonë të kontestuar nga të dyja vendet si territor i tyre.
Kjo krizë ka pasur tashmë pasoja të rëndësishme në të dy vendet. Kryeministrja tajlandeze Paetongtarn Shinawatra u pezullua nga detyra pas publikimit të një bisede telefonike të fshehtë me ish-liderin “etern” kamboxhian Hun Sen, babai i kryeministrit aktual, ku kritikohej puna e ushtrisë tajlandeze. Në Kamboxhia, qeveria ka shpallur shërbimin ushtarak të detyrueshëm nga viti 2026 dhe ka miratuar një ligj që lejon heqjen e shtetësisë, si një masë e re kundër disidentëve.
Tani rreziku është që situata të dalë jashtë kontrollit në një rajon që tashmë është i shkatërruar nga lufta civile në Myanmar. Edhe Shtetet e Bashkuara dhe Kina po e ndjekin me shqetësim, për shkak të rolit të rëndësishëm të Tajlandës dhe Kamboxhias në zinxhirët globalë të furnizimit.