*Gjatë dekadave të ardhshme, në Facebook do të ketë gjithnjë e më shumë llogari të njerëzve që kanë vdekur. Në fakt, sipas disa vlerësimeve, që në vitin 2060 numri i llogarive të përdoruesve të vdekur, do të tejkalojë atë të njerëzve që janë ende gjallë. Por “pasojat dixhitale” të njerëzve që ndërrojnë jetë, shtrihen shumë përtej Facebook-ut.
Kur një qytetar i shekullit XXI vdes, ai ka lënë shpesh pas vetes një postim, mesazhe private dhe informacione personale për gjithçka. Po kush i zotëron këto të dhëna, dhe përgjegjësia e kujt është që të mbrojë privatësinë e të ndjerit? Fehim Husin, sociolog në Universitetin Shtetëror të Arizonës në SHBA, ka kaluar vitet e fundit duke parë studiuar sesi njerëzit, platformat dhe qeveritë menaxhojnë jetën dixhitale të atyre ne e lënë këtë botë. Huseini bëri një prezantim mbitrashëgiminë dixhitale të njeriut në takimin vjetor të Shoqatës Amerikane për Përparimin e Shkencës (AAAS).
Si do të jetë një trashëgimi tipike dixhitale e shekullit XXI?
Kur ne vdesim, lëmë pas llogaritë tona në mediat sociale:fotot, kujtimet, mesazhet dhe shumë gjëra të tjera. Dhe ky problem nuk ka të bëjë vetëm me Facebook-un. Por me çdo shërbim që përdor të dhënat tona personale. Par këtu hyn edhe Google, LinkedIn, Tëitter.
Llogaritë tona në Google janë të mëdha, për sa i përket pëlqimeve dhe mospëlqimeve tona, çfarë bëjmë, atë që themi, dhe ato që kemi kërkuar. Në vende të ndryshme të botës ku ka një ekonomi në zhvillim, ka një problem të madh me menaxhimin të dhënave. Ka shumë të dhëna personale, dhe njerëzit po i japin ato me dëshirë, pa e kuptuar se çfarë ndodh me ato të dhëna rrugës.
Pse njerëzit duhet ta marrin seriozisht këtë gjë problem?
Vështirë se dikush është duke folur mbi atë që ndodh me këto të dhëna, pasi ne të vdesim. Ky çështje i prek që të gjithë, por nuk ka asnjë udhëzim të qartë. Nëse nuk kemi standarde, dhe nuk ka një rrjet garancish ligjore, atëherë kemi një Perëndim të Egër (Far Ëest).
Një histori ofron një shembull domthënës:Studenti dhe aktivisti social Nahian Al Muktadir vuante nga kanceri. Ndërsa ai vazhdonte kurimin, bashkë me mbledhjen e fondeve në rrjet, Nahian ndau në mënyrë aktive përvojën e tij të përditshme të luftës kundër kancerit në Facebook. Kur ai vdiq, familja dhe miqtë e tij donin që t’i botonin të gjitha statuset e tij në Facebook në një libër, por nuk ishin në gjendje, pasi Facebook-u njoftoi se llogaria dhe të gjitha statuset e tij ishin të paarritshme për të tjerët. Familja e Nahian u përpoq të bindte Facebook-un që t’i lejonte të kishin mundësi për një lloj aksesi, po pa sukses.
A kanë personat e ndjerë të drejtën e intimitetit?
Unë personalisht besoj se po. Por jam shumë skeptic, kur është fjala për zbatimin e ligjeve. Unë jam një ithtar i madh i lejimit të tregut që të vendosë vetë mbi standardet, sesa këtë ta bëjnë ligjet.
Google ka një opsion që ju lejon të fshini të dhënat tuaja, pasi ndërroni jetë. Çfarë u sugjeroni njerëzve të bëjnë me llogaritë e tyre dixhitale, para se largohen nga kjo botë?
Para së gjithash, jini gjithmonë të informuar mbi politikat e mediave sociale. Kur mendoni për intimitetin që ju garantojnë ofruesit tuaj të mediave sociale, duhet të dini se tek e fundit ata do t’i kenë të dhënat tuaja. Ne duhet të jemi të përgjegjshëm kur bëhet fjalë për përdorimin e platformave dixhitale dhe për shkëmbimin e të dhënave. Unë jap vetëm të dhënat, për të cilat ndihem komod. Për këtë arsye, unë nuk më intereson nëse njerëzit kanë qasje në to, kur unë të kem vdekur.
Si duhet të “bashkëveprojmë” me të vdekurit në mediat sociale?
Ne duhet të flasim mbi kulturën, për sa i përket mënyrës se si po merremi me vdekjen në internet, dhe çfarë lloj shërbimesh po ofrojnë, dhe nëse kjo na ndihmon apo jo. Në Japoni dhe Kore, elzistojnë “gurët e varrit” dixhital. Nëse shkoni në disa varreza në Japoni, ka kode QR ku mund të dëgjoni këngën e preferuar të personit të ndjerë, dhe të shihni filmat apo citimet e tij të preferuara.
Pra është diçka shumë interesante për t’u parë. Mund të ketë efekte terapeutike, apo jo? Por njëkohësisht, mund t’i përkeqësojë gjërat (disa forma të zisë digjitale, si pasja e një anëtari të ndjerë të familjes me një llogari ende aktive, mund të shkaktojnë trauma tek të tjerët)./Sciencemag.org
