Çfarë po ndodh mes Tajlandës dhe Kamboxhias? Nga një mosmarrëveshje e lashtë te një përplasje e armatosur

Një përplasje e vjetër mes Tajlandës dhe Kamboxhias për sovranitetin mbi tempullin e lashtë Preah Vihear është rikthyer me dhunë, duke shkaktuar deri tani 12 viktima civile tajlandeze dhe dhjetëra të plagosur. Tensionet në kufi janë përshkallëzuar në një konflikt të hapur, ku po përdoren mjete të rënda luftarake si raketahedhës dhe avionë F-16, ndërsa ushtarët patrullojnë një zonë të mbushur me mina që vazhdojnë të marrin jetë.
Në qendër të përplasjes mbetet tempulli i Preah Vihear, një vend i lashtë i trashëgimisë kulturore, të cilin Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në Hagë ia njohu Kamboxhias në vitin 1962, vendim që u konfirmua sërish në vitin 2013, pas një konflikti të shkurtër por të përgjakshëm që shpërtheu në vitin 2011.
Kriza politike dhe ringjallja e konfliktit
Situata në kufirin lindor të Tajlandës, në afërsi të Bangkokut, u përkeqësua që në maj, pas një incidenti mes forcave ushtarake të dy vendeve ku mbeti i vrarë një ushtar kamboxhian. Konflikti dukej se po zgjidhej në mënyrë diplomatike pas një telefonate mes kryeministres tajlandeze Paetongtarn Shinawatra dhe liderit kamboxhian Hun Sen. Por përdorimi i termit “xhaxha” nga Shinawatra për Hun Sen një shprehje nënshtrimi në kulturën aziatike u pa si fyes nga gjeneralët tajlandezë, të cilët ruajnë pushtetin real në vend. Si rezultat, më 1 korrik, Shinawatra u shkarkua nga detyra, ndërsa çështja me Kamboxhian u rizgjua.
Zhvillimet e fundit dhe reagimet ndërkombëtare
Përleshjet e fundit shpërthyen kur trupat e të dyja vendeve akuzuan njëra-tjetrën për sjellje provokuese, që përfunduan me shkëmbim zjarri. Ministria e Shëndetësisë së Tajlandës konfirmoi se 12 civilë tajlandezë janë vrarë në përleshje, përfshirë viktima në provincat verilindore Sisaket, Surin dhe Ubon Ratchathani.
Tajlanda akuzon forcat kamboxhiane për sulm ndaj një spitali, duke e cilësuar veprimin si krim lufte dhe duke kërkuar që Kamboxhia të mbahet përgjegjëse. Nga ana e saj, Kamboxhia i ka kërkuar urgjentisht Këshillit të Sigurimit të OKB-së të ndërhyjë. Ndërkohë, Kina ka bërë thirrje për qetësim të situatës dhe rikthim në dialog.
Tensionet në rritje rrezikojnë të destabilizojnë më tej rajonin, në një konflikt që përfshin jo vetëm pretendime territoriale, por edhe dinamikat e brendshme politike të të dy vendeve.