Ndahet nga jeta moshën 78-vjeçare Clark Olofsson, krimineli që frymëzoi ‘Sindromën e Stokholmit’

Clark Olofsson, një nga dy kriminelët e përfshirë në rrëmbimin e njohur në Stokholm dhe që dha emrin e shprehjes së famshme psikologjike “Sindroma e Stokholmit”, ka ndërruar jetë në moshën 78-vjeçare. Lajmin e ka bërë të ditur vetë familja e tij.
Olofsson u bë i njohur në të gjithë botën në vitin 1973, pas një rrëmbimi dhe grabitjeje banke në kryeqytetin suedez, të cilat përfunduan në një rrethim gjashtëditor. Gjatë këtij rrethimi, të kapurit filluan të simpatizonin me rrëmbyesit, madje duke mbrojtur veprimet e tyre dhe duke u bërë armiqësorë ndaj policisë së jashtme.
Ky ngjarje solli edhe emërtimin e “Sindromës së Stokholmit”, një gjendje psikologjike teorike ku viktimat e rrëmbimit zhvillojnë ndjenja afeksioni ndaj rrëmbyesve të tyre. Rrëmbimi u organizua nga Jan-Erik Olsson, i cili pas kapjes së tre grave dhe një burri si të kapur, kërkoi që Clark Olofsson të cilin e kishte njohur dhe bërë mik në burg, të dërgohej nga burgu në bankë.
Autoritetet suedeze pranuan kërkesën dhe Olofsson hyri në bankë, e cila ishte rrethuar nga policia.
Vite më vonë, në një intervistë për gazetën Aftonbladet, Olofsson tha se i ishte ofruar të bashkëpunonte si “njeri i brendshëm” për të mbrojtur të kapurit në këmbim të një dënimi më të lehtë, por akuzoi autoritetet se nuk mbajtën premtimin.
Gjatë rrethimit, Olofsson i kërkoi një prej të kapurve, Kristin Enmark, të fliste në telefon me kryeministrin suedez në emër të grabitësve. Ajo kërkoi të lirohej dhe të largohej me rrëmbyesit, duke thënë: “Kam plot besim tek Clark dhe grabitësi… Ata nuk na kanë bërë asgjë.” Sipas saj, ata ishin “jashtëzakonisht të mirë”, dhe se gjatë kohës në bankë “kishte qenë një eksperiencë e këndshme”.
Gjatë disa bisedave telefonike, Enmark shprehu frikën se rrëmbyesit mund të vriteshin nga policia dhe vazhdoi të mbrojë veprimet e tyre. Në kujtimet e saj, ajo tha për Olofsson: “Premtoi që asgjë nuk do të më ndodhte dhe unë vendosa ta besoja. Isha 23 vjeç dhe kisha frikë për jetën time.”
Situata përfundoi pas gjashtë ditësh, kur policia hyri në bankë duke thyer çatinë dhe përdorur gaz lotsjellës për të neutralizuar rrëmbyesit. Fillimisht, të kapurit refuzuan të largoheshin, nga frika se policia do t’i qëllonte, dhe më vonë refuzuan të dëshmonin kundër Olofsson dhe Olsson.
Ekspertët debatojnë ende nëse “Sindroma e Stokholmit” është një gjendje psikike reale apo një mekanizëm mbrojtës ndaj traumave. Termi u krijua pas kësaj ngjarjeje nga kriminologu dhe psikiatri suedez Nils Bejerot për të shpjeguar afeksionin e pazakontë që disa të kapur ndjenë ndaj rrëmbyesve të tyre.
Koncepti u bë i njohur në botë një vit më vonë, kur trashëgimtarja e pasurisë së mediave në Kaliforni, Patty Hearst, u rrëmbye nga militantë revolucionarë.
Në një intervistë për podcastin Sideways të BBC-së në vitin 2021, Kristin Enmark e hodhi poshtë idenë e Sindromës së Stokholmit, duke thënë: “Është një mënyrë për të fajësuar viktimën. Unë bëra çfarë mund të mbijetoj.”
Clark Olofsson ishte një kriminel i përsëritur dhe kaloi pjesën më të madhe të jetës në burg. Ai u lirua për herë të fundit në vitin 2018, pas vuajtjes së një dënimi për drogë në Belgjikë. Në vitin 2022, aktori Bill Skarsgård portretizoi Olofssonin në serialin dramatik të Netflix-it “Clark”.