Tregu i pasurive të paluajtshme në Tiranë vijon të renditet ndër më të papërballueshmit në Europë. Sipas të dhënave më të fundit të platformës ndërkombëtare Numbeo, një familjeje shqiptare i duhen mesatarisht 18.1 vite të ardhura për të blerë një banesë, duke e vendosur Tiranën në vendin e pestë në Europë për raportin më të lartë mes çmimit të banesave dhe të ardhurave.
Kjo do të thotë se blerja e një shtëpie në kryeqytetin shqiptar është më e vështirë sesa në qytete si Vjena, ku nevojiten rreth 17.4 vite të ardhura, Parisi me 17 vite, apo Londra me 16 vite.
Renditja kryesohet nga Lisbona dhe qyteti kroat i Splitit, ku raporti arrin në 18.7 vite, ndërsa pas tyre vijnë Praga, Milano dhe Tirana. Në dhjetëshen e qyteteve më të shtrenjta për t’u bërë pronar banese renditen gjithashtu Beogradi, Parisi, Londra dhe Brno.
Raporti çmim/të ardhura konsiderohet një nga treguesit më të rëndësishëm për matjen e përballueshmërisë së tregut të banesave. Ai tregon sa vite të ardhura i duhen një familjeje mesatare për të blerë një banesë tipike. Sipas ekonomistit të ABN AMRO, Mike Langen, çdo raport mbi nivelin 10 konsiderohet problematik për blerësit, pasi tejkalon kufijtë e zakonshëm të kreditimit bankar dhe aftësinë paguese të familjeve.
Pozicioni i Tiranës në këtë renditje tregon se çmimet e banesave janë shkëputur ndjeshëm nga ritmi i rritjes së të ardhurave të familjeve shqiptare. Edhe pse pagat janë rritur vitet e fundit, ritmi i rritjes së çmimeve të apartamenteve, veçanërisht në kryeqytet, ka qenë dukshëm më i lartë, duke e bërë pronësinë gjithnjë e më të paarritshme për një pjesë të madhe të qytetarëve.
Një situatë edhe më ekstreme paraqitet në Portugali. Në Lisbonë, një banesë kushton mesatarisht 18.7 herë të ardhurat vjetore të një familjeje. Gjatë dekadës së fundit, çmimet e banesave në Portugali janë rritur me afro 240%, ndërsa pagat janë rritur vetëm 59%, duke krijuar një hendek të madh mes vlerës së pronave dhe fuqisë blerëse të qytetarëve.
Sipas OECD-së, Portugalia është ndër vendet me aksesin më të kufizuar në strehim në botën e zhvilluar. Organizata evidenton mungesën e ofertës së banesave, tregun e dobët të qirave dhe pengesat rregullatore si faktorët kryesorë të krizës së strehimit. Aktualisht ndërtohen rreth 25–30 mijë banesa në vit, ndërkohë që nevojat reale të tregut vlerësohen në 45–50 mijë banesa.
Megjithatë, analiza të tjera sugjerojnë se mungesa e ofertës nuk është i vetmi shkak. Në raportin e fundit të monitorimit të tregut të banesave, ABN AMRO argumenton se rritja e të ardhurave dhe normat më të ulëta të interesit kanë ndikuar historikisht më shumë në rritjen e çmimeve të banesave në Europë sesa ritmi i ndërtimit të banesave të reja.
Pavarësisht kostove rekord, ekonomistët nuk presin një rënie të menjëhershme të çmimeve. Në Portugali, banka qendrore vlerëson se kërkesa e lartë, oferta e kufizuar dhe rregullat strikte të kreditimit e mbajnë tregun relativisht të qëndrueshëm, edhe pse treguesit e përballueshmërisë vazhdojnë të japin sinjale shqetësuese.
Edhe për Tiranën, renditja ndër qytetet më të papërballueshme të Europës tregon se sfida kryesore nuk është vetëm rritja e çmimeve, por fakti se ato po ecin shumë më shpejt se të ardhurat e familjeve. Si rezultat, ëndrra për të blerë një banesë po bëhet gjithnjë e më e largët për një pjesë të konsiderueshme të qytetarëve shqiptarë./ Ekofin.al
