Mrekullia monumentale e Gjirokastrës së gurtë
82- vjeçari Ruzhdi Zeko na shoqëron në avllinë e gurtë të shtëpisë së Zekatëve në qytetin e Gjirokastrës. Shtëpia e cila ndodhet në lagjen Palorto është një prej ndërtimeve tipike të arkitekturës tradicionale të qytetit të gurtë. “Të parët e mi kanë qenë pjesë administratës së Ali Pashë Tepelenës dhe kuptohet që ai i ka ndihmuar për të të ndërtuar shtëpinë e gurtë”, na rrëfen Ruzhdiu historinë e ndërtimit të shtëpisë. Pjesë e saj janë mure, harqe dhe dyer hijerënda të punuara në gur apo dru të gdhendur. Megjithëse në një moshë të thyer Ruzhdiu mirëpret vizitorët e ndryshëm në banesën e gurtë, duke përfshirë edhe turistët e huaj. “Të gjithë janë kuriozë për mënyrën e ndërtimit të shtëpisë dhe historinë e saj. Unë asnjëherë nuk lodhen për t’iu treguar vizitorëve apo turistëve historinë e familjes sime dhe të vetë shtëpisë”, thotë pasardhësi i familjes Zeko.
Gjatë këtyre viteve ai e ka mirëmbajtur shtëpinë ndërkohë që në të janë bërë edhe disa ndërhyrje restauruese kryesisht në muret e gurta dhe çatinë karakteristike. Krahas monumentalitetit të banesës tërheqëse për vizitorët janë edhe punimet artistike në mjediset e brendshme shtëpisë të realizuara në dru si edhe pikturat murale.
“Unë iu shpegoj turistëve gjithçka për musllukun e ujit, bodrumet e gurta të zahiresë, odanë e madhe të miqve, katër portat hyrëse si dhe dy avllitë e gurta. Ata gjithmonë më bëjnë shumë pyetje pasi janë kuriozë për shtëpinë”, na thotë Ruzhdiu në lidhje me interesimin e vizitorëve të këtyre ditëve pranvere. Mark Krouf dhe Milena Rajan janë dy turistë nga Austria të cilët porsa kanë përfunduar vizitën në banesën e Zekatëve. Në hyrje të shtëpisë ata nxitojnë për të fiksuar me aparatin fotografik imazhe nga harqet dhe fasada e gurtë e shtëpisë. “Dua të them se është me të vërtetë një mrekulli e ndërtuar në gur. Një banesë mjaft e veçantë për nga stili arkitektonik, ende tërheqëse edhe në ditët e sotme. E kishim parë këtë shtëpi në guidat e ndryshme turistike dhe porsa mbërritëm në Gjirokastër nxituam që ta vizitonim të parën”, thotë Marku. Për Milenën, është emocionuese që të vizitosh nga afër këtë shtëpi-kështjellë. “Zekatët është më të vertetë një banesë mbreslënëse aq më tepër tani që e pashë nga afër. Gjithë elementët tradicionalë të shtëpisë janë vendosur aty ku duhet”, thotë vizitorja nga Austria. “Në bashkëpunim edhe me pronarët e kësaj banese ne synojmë që shtëpinë e gurtë të Zekatëve ta kthejmë në një pikë prezantimi për vlerat historike, trashëgiminë kulturore, etnografinë etj. të qytetit të Gjiirokastrës”, thotë Albert Kasi, drejtor i Kulturës Kombëtare në Gjirokastër.
Profili turistik i shtëpisë
Banesa karakteristike e Zekatëve është një nga përfaqësueset më tipike të banesës tradicionale gjirokastrite. Sipas studiuesve ndërtimi i saj duhet t’i përkasë rreth 300 viteve më parë ndërkohë që si datim zyrtar i shtëpisë njihet viti 1812. Aktualisht shtëpia e gurtë e Zekatëve vazhdon të ngelet ndër pikat më të kërkuara për grupet e vizitorëve vendas dhe të huaj që e përfshijnë Gjirokastrën e gurtë në guidat e udhëtimeve të tyre në Jug të Shqipërisë. Ndërkohë ditët e fundit është hedhur në qarkullim edhe një guidë turistike e ilustruar me fotografi të ndryshme nga mjediset e kësaj banese karakteristike si dhe suvenire në të cilët është stampuar imazhi i saj. Gjithashtu shtëpia e gurtë e Zekatëve vazhdon të prezantohet edhe në faqe të ndryshme interneti duke rritur interesimin e vizitorëve për vlerat e saj./konica.al
