Nga Focus Europe/ “Revolucioni i Flamingove” vazhdon prej ditësh në Shqipëri, një demonstratë kundër dhënies së zonave të mbrojtura investitorëve ndërkombëtarë, përfshirë miliarderin amerikan Jared Kushner – dhëndrin e Presidentit Donald Trump – për ndërtimin e resorteve luksoze. Përtej protestës specifike, sloganet e drejtuara qeverisë së Edi Ramës sugjerojnë një mospajtim më të gjerë ndaj klasës politike që ka qeverisur vendin për më shumë se një dekadë.
“Kjo është një protestë heterogjene, që bashkon njerëz me ideologji të ndryshme”, tha për Focus Europe Klajdi Kaziu, një studiues në Institutin për Demokraci dhe Ndërmjetësim në Tiranë. “Ajo që i bashkoi ata që nga ditët e para ishte mënyra se si rojet private keqtrajtuan një protestues shqiptar në Zvërnec, në kantierin e planifikuar të ndërtimit. Ato imazhe shkaktuan një reagim indinjate që me të drejtë nxori njerëzit në rrugë.”
Midis tyre janë avokati Lulzim Alushaj, një aktivist për mbrojtjen e të drejtave të profesionistëve, dhe Lizander Saraçi, një ish-këshilltar i Presidentit të Republikës së Shqipërisë. Të intervistuar nga Focus Europe, ata e përshkruan protestën si “më të madhen dhe më të bukurën në Shqipërinë demokratike”. “Është një protestë nga të rinjtë që duan të vendosin vetë për të ardhmen e tyre dhe është një demonstrim i drejtpërdrejtë kundër dy forcave politike më përfaqësuese të vendit: Partisë Socialiste dhe Partisë Demokratike.”
“Ka shumë arsye pse njerëzit po protestojnë. Korrupsioni, padrejtësitë, edhe shpërndarja e pasurisë së vendit, arroganca e pushtetit”, shtoi Saraçi, i cili konfirmoi se pika e fundit ishte dhuna e ushtruar nga rojet e sigurisë private ndaj një protestuesi, ndërsa policia shqiptare, e cila nuk ndërhyri, ishte pika e fundit që mbushi kupën. “Në atë moment, njerëzit e kuptuan se pushteti i ishte dorëzuar plotësisht më të fortit dhe se shteti nuk ishte as i aftë t’i mbronte ata.”
Qëllimi kryesor i protestave duket se është të ushtrojë të drejtën e lirisë së shprehjes kundër një qeverie të konsideruar të paaftë për të adresuar problemet kryesore të vendit dhe një opozite të konsideruar të paaftë dhe të shitur. Ndër çështjet kritike të theksuara janë korrupsioni i përhapur, rritja e kostove të jetesës, pasiguria, mbikëqyrja institucionale, stanjacioni i drejtësisë, varfëria midis pensionistëve, emigrimi masiv dhe problemet që lidhen me zhvillimin urban dhe mjedisor.
Kërkesat kryesore përfshijnë dorëheqjen e qeverisë, formimin e një qeverie teknike, reformën e ligjit zgjedhor dhe zgjedhjet e reja, si dhe dëshirën për të ruajtur pavarësinë e protestave nga ndikimi politik dhe mediatik. Anulimi i projektit të resortit në Zvërnec do të ishte një fitore e hidhur; sipas Saraçit, “është një nga pasojat e ndryshimeve të qëllimshme në ligj që hap rrugën për abuzim”.
Mobilizimi mbështetet gjithashtu nga një krizë e përfaqësimit demokratik, e lidhur me pjesëmarrjen e ulët të votuesve dhe perceptimin e një sistemi politik të rrënjosur nga dekada abuzimi me pushtetin. “Në zgjedhjet e fundit, vetëm 44.5% e votuesve dolën në votime dhe qeveria mbështetet nga një e pesta e qytetarëve”, vuri në dukje Alushaj.
Në përgjithësi, argumentet mjedisore duket se kanë humbur vrullin gjatë ditëve të fundit. “Duke vënë re se si një grup kaq i larmishëm vazhdon të mbetet i bashkuar në rrugë sot, mund të argumentohet lehtësisht se emëruesi i tyre më i vogël i përbashkët është pakënaqësia e përgjithshme me qeverinë e Edi Ramës”, tha Kaziu. Megjithatë, simboli i protestave mbetet flamingoja, një zog tipike i Lagunës së Zvërnecit, mbijetesa e së cilës mund të rrezikohet nga projektet e mëdha të resortit luksoz.
Në të njëjtën kohë, çështja e ndërtimeve në shkallë të gjerë dhe transformimit të tokës ka ndihmuar në zgjerimin e fushëveprimit të protestave, duke inkurajuar gjithashtu mbështetjen e demonstruesve që mbështesin kauzën palestineze. Gjatë protestave u shfaqën flamuj palestinezë në lidhje me lidhjet e dyshuara midis disa kompanive të përfshira në projekt dhe Izraelit, si dhe ngjashmëritë midis asaj që duket se e pret Shqipërinë dhe projektit kontrovers “Gaza Resort”.
Vetëm pak muaj më parë, një video e gjeneruar nga inteligjenca artificiale e publikuar nga Donald Trump e përshkruante Rripin e Gazës si një destinacion turistik luksoz në të ardhmen, me presidentin amerikan që ngrinte dolli me homologun e tij izraelit, Benjamin Netanyahu. Për protestuesit, kjo nxjerr në pah rrezikun e transformimeve radikale të territoreve, në dëm të popullatave dhe ekosistemeve lokale, kur të fuqishmëve u jepet liri e plotë veprimi.
Si Alushaj ashtu edhe Saraçi deklaruan se po marrin pjesë në protestë si njerëz të lirë, të angazhuar në shoqërinë civile dhe si prindër. Partitë politike nuk janë të pranishme në protesta, përveç disa partivee të reja që së bashku numërojnë vetëm katër deputetë, të cilët, megjithatë, nuk u lejohet të flasin në foltore. “Bukuria e demokracisë reflektohet në sytë e kaq shumë të rinjve që demonstrojnë në mënyrë paqësore, elegante, me humor dhe plot ide se si duan ta formësojnë vendin dhe jetën e tyre për dekadat e ardhshme”, tha Alushaj.
Në vitet e fundit, Alushaj e ka përshkruar peizazhin politik shqiptar si në thelb të pandryshuar dhe të dominuar nga të njëjtat forca tradicionale, të perceptuara nga disa protestues si përfaqësuese të një pakice të elektoratit. Sipas këtij interpretimi, qeveritë e njëpasnjëshme në dekadat e fundit kanë miratuar praktika të errëta, duke kontribuar në përhapjen e korrupsionit, një sistem gjyqësor të dobësuar, shkelje të të drejtave të pronës dhe varfërim progresiv shoqëror dhe territorial.
Në këtë kontekst, mobilizimi shihet nga qytetarët si një shenjë e ndryshimit politik dhe shoqëror, i aftë të përhapet në qytete të tjera dhe të nxisë shfaqjen e forcave të reja politike që shihen si të pavarura nga klasa tradicionale sunduese dhe potencialisht të sjellin një qasje reformiste dhe alternative.
“Shpresa dhe kërkesa kryesore e njerëzve në rrugë është që protestat të çojnë në një ndryshim në politikën kombëtare”, përfundoi Saraçi. “E dimë që nuk është e lehtë, por as Roma nuk u ndërtua brenda një dite.”
