Sot kanë mbetur vetëm rrënoja, shkallë guri dhe disa kolona, por rreth 2,800 vjet më parë, në malësitë e Etiopisë veriore, mund të jetë ngritur një ndërtesë jashtëzakonisht mbresëlënëse për kohën. Bëhet fjalë për pallatin Grat Be’al Gibri, në qytetin e lashtë të Yeha-s, një strukturë madhështore, lartësia e së cilës mbetet ende e panjohur. Një studim i ri i kryer nga arkeologë dhe inxhinierë civilë nga Gjermania ka përdorur të dhënat e mbetura të ndërtesës dhe modele 3D për të llogaritur se sa e lartë mund të ketë qenë ajo.
Rezultatet janë befasuese: në varësi të materialeve dhe teknikave të ndërtimit të përdorura, simulimet sugjerojnë se pallati teorikisht mund të kishte arritur nga 16 deri në 19 kate. Studiuesit u bazuan në pjesët e strukturës që kanë mbijetuar deri në ditët e sotme. Kolonat në hyrje mendohet se kanë qenë rreth 10 metra të larta, ndërsa mbetjet e shkallëve tregojnë se ndërtesa kishte të paktën tre kate.
Lartësia reale e pallatit nuk mund të përcaktohet, pasi një pjesë e madhe e tij u shkatërrua nga zjarri. Për këtë arsye, studiuesit përdorën teknika të modelimit për të testuar se deri në çfarë lartësie mund të ishte ngritur struktura pa humbur stabilitetin. Një nga elementët më interesantë është kombinimi i gurit me drurin. Trarë druri duket se janë vendosur horizontalisht brenda mureve, duke shërbyer si përforcim i strukturës. Një teknikë e tillë është dokumentuar edhe në zona të Arabisë Jugore dhe Afrikës verilindore gjatë së njëjtës periudhë.
Studiuesit morën matje nga pjesët e ruajtura të mureve, përfshirë një cep dhe një hyrje të pallatit, dhe i përdorën këto të dhëna për të krijuar një model tredimensional të strukturës. Në simulime, ekipi rriti gradualisht lartësinë e modelit derisa struktura arrinte pikën e humbjes së stabilitetit. Duke qenë se nuk dihet me siguri lloji i drurit dhe materialeve të tjera të përdorura mijëra vjet më parë, studiuesit testuan disa skenarë. Në skenarin më të favorshëm, modeli arriti teorikisht deri në 19 kate, ndërsa në një skenar më pak të favorshëm, struktura mund të arrinte rreth 16 kate përpara se të bëhej e paqëndrueshme.
Megjithatë, kjo nuk është provë se Grat Be’al Gibri ishte realisht një ndërtesë 19-katëshe. Shifrat përfaqësojnë kufijtë teorikë të përcaktuar përmes simulimeve dhe jo lartësinë e vërtetuar arkeologjikisht të pallatit. Pavarësisht kësaj, studimi sugjeron se njohuritë dhe aftësitë ndërtimore të shoqërive që jetonin në këtë zonë rreth 2,800 vjet më parë mund të kenë qenë shumë më të avancuara nga sa mendohej. Yeha, një nga qendrat e rëndësishme arkeologjike të Etiopisë veriore, ruan ende gjurmë të një historie të pasur mijëravjeçare. Rrënojat e Grat Be’al Gibri mund të jenë vetëm një pjesë e asaj që dikur ishte një kompleks monumental, duke ngritur pyetje të reja mbi arkitekturën dhe teknikat e ndërtimit në botën e lashtë.
© BalkanWeb
Për t’u bërë pjesë e grupit “Balkanweb” mjafton të klikoni: Join Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet menjëherë.
Grupi Balkanweb
