Gjirokastra është një nga qytetet që tashmë njihet jo vetëm në Europë, por edhe më gjerë për arkitekturën e veçantë që ofron. Zona muzeale është më e veçanta, kur mes godinave karakteristike hasim edhe ato të cilat I përkasin stilit dhe arkitekturës italiane, të cilat janë ndërtuar në vitet 1920-1949, periudhë kur në qytetin e gurtë nisi dhe zhvillimi social-ekonomik. Teodor Bilushi, konsull nderi i Italisë, tregon se ndërtesat e para kanë qenë Hotel Royal dhe Banka di Napoli, me vendndodhje në zemër të pazarit, të cilat edhe sot vijojnë të jenë funksionale për sektorë të ndryshëm.
Shumë familje të pasura kryesisht ato që ushtronin aktivitet tregtar në atë periudhë, investuan pranë studiove italiane për dnërtimin e godinave të cilat ndryshonin nga stili ottoman, ku disa nga elementet e rinj ishin kangjellat, ballkonet, tjegullat dhe më kryesorja, përdorimi i betonit.
Sipas Bilushit, interesi i turistëve italianë për t’u njohur me këtë pjesë të historisë është i lartë, por ende duhet shumë punë që këto ndërtime me vlera historike të jenë pjesë e guidave për turistët.
Ndërtimet italiane të viteve ’20-’40 do të shtriheshin edhe në mjaft vepra të tjera si ura, nënstacioni elektrik, kabina, e gjimnazi Asim Zeneli. Ashtu si elementët e tjerë të kësaj stratigrafie, periudha paraotomane, otomane, periudha e viteve 20-40 si dhe ajo e regjimit komunist, duke u studiuar dhe evidentuar, sjellin së bashku reflektime mbi të tashmen dhe të ardhmen e qendrës historike të Gjirokastrës, qytetit muze dhe pjesë e trashëgimisë botërore Unesco./Abc
