Në prill të vitit 1986, bota pësoi katastrofën më të keqe bërthamore deri më sot, kur shpërtheu një reaktor në termocentralin e Çernobilit në Ukrainë .
Shpërthimi ishte aq i fortë sa nivele toksike të materialit radioaktiv u përhapën nga centrali për 10 ditë, me më shumë se 50 ton të këtij materiali të transportuar në ajër në të gjithë Evropën.
Dy punëtorë të centralit të Çernobilit vdiqën natën e shkrirjes së termocentralit, dhe 28 persona të tjerë vdiqën nga sindroma akute e rrezatimit brenda pak javësh.
Të paktën mijëra të tjerë dyshohet se kanë vdekur si pasojë indirekte e tragjedisë – me 5,000 të prekur nga kanceri i tiroides – gjatë viteve që pasuan.
E megjithatë, ndërsa rreziqet e katastrofës tani janë të dokumentuara mirë, njerëzit ishin kryesisht injorantë në atë kohë se sa të larta ishin rreziqet.
Tetë muaj pas shpërthimit fatal, hetuesit guxuan të hynin në vendin e Çernobilit dhe hynë në reaktorin numër 4, në zemër të ngjarjes kataklizmike.
Atje, ata zbuluan diçka të çuditshme dhe ogurzezë: një substancë të zezë, përvëluese, të ngjashme me llavën, e cila kishte djegur bodrumin e objektit ku më pas ishte ngurtësuar.
Masa e ngurtësuar u pagëzua me emrin “Këmba e Elefantit” për shkak të formës dhe ngjyrës së saj, por emri nuk tregoi aspak se sa vdekjeprurëse ishte kjo njollë.
Ky koktej shkëmbor rëre, betoni të shkrirë dhe uraniumi – i njohur si korium – thuhet se është materiali më i rrezikshëm në Tokë dhe është formuar natyrshëm vetëm pesë herë në histori, raporton Unilad.
Pamjet video të rishfaqura, të cilat kanë qarkulluar së fundmi në mediat sociale, tregojnë një grup burrash të çorientuar në mënyrë të dhimbshme me kostume Hazmat, të cilët janë në një distancë ”.
Këta hetues – ose likuidatorë siç quheshin në atë kohë – arritën ta dokumentonin dhe studionin atë, por paguan një çmim të lartë.
Një ekip ndërtoi një kamerë të papërpunuar me rrota për të bërë fotografi të masës nga një distancë e sigurt, por fotografitë e mëparshme dhe videoja e lartpërmendur tregojnë se punëtorët po i afrohen në mënyrë të rrezikshme.
Artur Korneyev, një specialist i rrezatimit, ishte midis tyre. Ai dhe ekipi i tij u ngarkuan me detyrën e gjetjes së karburantit të mbetur brenda reaktorit dhe përcaktimit të niveleve të rrezatimit.
«Ndonjëherë përdornim një lopatë», i tha ai New York Times në vitin 2014. «Ndonjëherë përdornim çizmet tona dhe thjesht i hidhnim mënjanë [copat e rrënojave radioaktive]».
Dhe pavarësisht kryerjes së hetimeve të tij 10 vjet pas incidentit, Korneyev ende vuante nga katarakti dhe sëmundje të tjera pas ekspozimit të tij ndaj “Këmbës së Elefantit”, raporton All That’s Interesting ( ATI ).
Kur u mat për herë të parë, një sasi kimikatesh me gjerësi disa metra lëshoi gati 10,000 rreze-rëntgen në orë. Për kontekst, vetëm 50-100 rreze-rëntgen janë të mjaftueshme për të shkaktuar sëmundje nga rrezatimi tek një person.
Tridhjetë sekonda ekspozim do të kishin shkaktuar marramendje dhe lodhje, ndërsa dy minuta ekspozim do të shkaktonin hemorragji në qelizat e trupit tuaj, sipas botimit shkencor Nautilus .
Dhe vetëm pesë minuta në prani të “Këmbës” do të të vrisnin brenda dy ditësh.
Pavarësisht se kanë kaluar pothuajse 40 vjet që nga kataklizma bërthamore, masa mbetet shumë radioaktive, që do të thotë se ende përbën një kërcënim për këdo që ndodhet pranë saj.
Prandaj, në një përpjekje për të studiuar më tej koriumin pa rrezikuar shëndetin e tyre, studiuesit po përpiqen të replikojnë sasi të vogla të përbërjes kimike të Këmbës së Elefantit në laborator.
Në vitin 2020, një ekip në Universitetin e Sheffield zhvilloi me sukses një mini-version të blobit duke përdorur uranium të varfëruar – një variacion i uraniumit natyror i cili është rreth 40 për qind më pak radioaktiv dhe përdoret zakonisht për të prodhuar blindazhe dhe plumba për tanke, vëren ATI .
Megjithatë, studiuesit pranojnë se, për shkak se replika nuk është një përputhje e saktë, çdo studim i bazuar në të duhet të interpretohet me rezerva.
Andrei Shiryaev, një studiues nga Instituti Frumkin i Kimisë Fizike dhe Elektrokimisë në Rusi, e krahasoi simulimin me “të bërit sport të vërtetë dhe të luajturit videolojëra”.
“Sigurisht, studimet e materialeve simuluese janë të rëndësishme pasi ato janë shumë më të lehta dhe lejojnë shumë eksperimente”, tha ai.
“Megjithatë, duhet të jemi realist në lidhje me kuptimin e studimeve vetëm të simulantëve.”
Për momentin, shkencëtarët do të vazhdojnë të hetojnë mënyra për të parandaluar që kataklizma si ajo e Çernobili dhe shfaqja e “Këmbës së Elefantit” të ndodhin përsëri.
Approximately 30 people died from immediate blast trauma and acute radiation syndrome (ARS) in the seconds to months after the Chernobyl disaster in April 1986.
Eight months after the nuclear accident, workers made a surprising discovery.
When they entered a corridor below… pic.twitter.com/7Tp7pw44ly
— Morbid Knowledge (@Morbidful) May 11, 2024
