Është e natyrshme të jemi kuriozë për vendet ku na është ndaluar të hyjmë. Por shpesh ka arsye të mira pse ato na mbajnë larg tyre.
Nga vendet ku ruhen materiale të rrezikshme deri te vendet ku ndodhen objekte të vlefshme, Science Focus sjell sfondin shkencor në disa nga zonat më të mbrojtura dhe të kufizuara në Tokë.
Këmba e një elefanti
E njohur si një nga objektet më radioaktive në histori, Këmba e Elefantit është një copëz dy tonëshe materiali të shkrirë e vendosur nën Reaktorin 4 të termocentralit bërthamor të Çernobilit në Ukrainë.
Ai përbëhet nga një material i rrallë i quajtur “korium” – një përzierje e karburantit bërthamor dhe bërthamës së shkrirë të reaktorit.
Kur u zbulua në vitin 1986, tetë muaj pas aksidentit bërthamor të Çernobilit, ishte aq radioaktiv saqë të qenit afër tij mund të vriste një person në vetëm tre minuta.
Zbërthimi radioaktiv do të thotë që rreziku zvogëlohet me kalimin e kohës, por prapë nuk do të donit të qëndronit pranë tij për një kohë të gjatë. Struktura të mëdha çeliku dhe betoni u ndërtuan rreth termocentralit të braktisur për të përmbajtur rrezatimin, dhe qasja në vend është e kufizuar.
Kasafortë globale e farërave në Svalbard
Kjo kasafortë e sigurt nëntokësore është shtëpia e disa prej mostrave më të rëndësishme biologjike në Tokë.
E varrosur nën ngricën e përhershme, brenda një mali në ishullin Spitsbergen në arkipelagun Svalbard, Kasaforta Globale e Farave strehon më shumë se një milion mostra farërash, të cilat mbahen të kyçura.
Qëllimi i saj është të mbrojë materialin gjenetik të të korrave tona, bimëve të kultivuara dhe specieve të egra, duke ofruar një rezervë në rast se bankat e tjera të farërave në të gjithë botën dëmtohen nga dështimi i pajisjeve, lufta, sëmundjet ose fatkeqësitë natyrore.
Shpellat Lascaux
Në jug të Francës, ekziston një vend arkeologjik aq i vlefshëm sa vetëm disa persona të autorizuar lejohen ta vizitojnë atë. Shpellat Lascaux përmbajnë më shumë se 600 vizatime shpellash që datojnë nga periudha e Paleolitit të Sipërm, rreth 17,000 vjet më parë.
Rrjeti i shpellave fillimisht ishte i hapur për publikun, por mijëra vizitorë në ditë patën një efekt shkatërrues në artin prehistorik.
Frymëmarrja e tyre rriti nivelin e dioksidit të karbonit në ajër, dhe nxehtësia e trupit të tyre ngrohu brendësinë e shpellave, duke krijuar mjedisin e përsosur për rritjen e kërpudhave dhe likeneve.
Në vitin 1963, shpellat u mbyllën për publikun dhe ruajtësit e trashëgimisë instaluan një sistem ajri të kondicionuar për të mbrojtur atë që kishte mbetur nga arti i shpellave.
Zona e Kuqe
E shtrirë në mbi 1,200 kilometra katrorë (463 milje katrorë) në Francën verilindore, Zona e Kuqe ka qenë e mbyllur për publikun që nga Lufta e Parë Botërore.
Këto ish-fushëbeteja janë të mbushura me municione të pashpërthyera, dhe toka është e kontaminuar me merkur dhe arsenik që kanë rrjedhur nga armët e braktisura.
Në zonat më të goditura, toka përmban deri në 300 predha për hektar. Ekipi përgjegjës për pastrimin e vendit vlerëson se do të duhen të paktën 300 vjet për ta pastruar plotësisht zonën.
Ishulli Surtsey
Vetëm një grusht shkencëtarësh lejohen të shkelin në këtë ishull të pabanuar në Oqeanin Atlantik.
I vendosur në jug të Islandës, u formua në vitin 1963 kur shpërtheu një vullkan nënujor dhe është studiuar me kujdes që atëherë. Arsyeja për këtë është se është një eksperiment unik natyror në studimin e biokolonizimit.
Shkencëtarët regjistruan mbërritjen e qindra llojeve të bimëve dhe kafshëve dhe ky eksperiment vazhdon edhe sot.
